ชาร์ตแบตให้คุ้มค่าได้อย่างไร?

"ครั้งแรกให้ชาร์ตก่อน 12 ชั่วโมงนะคะ" "ครั้งแรกให้ชาร์ตก่อนสักสิบชั่วโมงนะครับ" บ่อยครั้งที่เราจะได้ยินเสียงคนขายบอกเราอย่างนี้ แล้วมันจำเป็นจริงหรือ? ในครั้งนี้ จะเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับแบตเตอร์รี่ ที่ผมต้องการจะบอกว่า "มันไม่จำเป็นครับ!"

คำถามที่เกิดในใจผม "ทำไมแบตเตอร์รี่ มันถึงชาร์ตไว้ที่ 1/3 เวลาซื้อเครื่องมาใหม่" "ทำไมต้องชาร์ตไว้ 12 ชั่วโมง ในเมื่อมันชาร์ตเต็มวงจรก็ตัดอยู่แล้ว"

สรุปประเด็นให้ฟัง ส่วนเนื้อหาไปตามอ่านจาก Refer Link เอาละกันนะ

1. การชาร์ตครั้งแรกให้เต็ม เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับถ่านแบบเก่า หรือ ถ่านประเภทสารประกอบของนิคเกิล ซึ่งจะมีปัญหา Memory Effect ทำให้จำเป็นต้องชาร์ตให้เต็มค้างไว้นานๆ เพื่อให้เป็นค่า Full Capacity ของถ่าน

แต่ถ่านลิเทียมที่ใช้กันอยู่ปัจจุบัน ไม่มีปัญหานี้ แต่จะนับเป็นรอบการใช้งานแทน ซึ่งอายุการใช้งานจะอยู่ที่ราวๆ 300-500 รอบชาร์ต ผลจาก Lab พบว่า รอบชาร์ต เมื่อแบตเตอร์รี่มีพลังงานระหว่าง 35-70% จะทำให้รอบชาร์ตสูงสุด (ติดตามจาก Refer)

ส่วนถ้าอยากจะเก็บแบตเตอร์รี่ไม่ใช้งาน ให้ชาร์ตแบตเตอร์รี่จนมีพลังงาน 40% (ผลจากแลบเช่นกัน) จึงจะมีอายุการใช้งานสูงสุด นั่นเป็นการตอบข้อสงสัยของผมว่า ทำไมแบตใหม่จากโรงงานมา ถึงมีแบตอยู่ประมาณ 1/3 คำตอบก็คือ เขาก็คงชาร์ตไว้ที่ 40% เพื่อให้อายุการใช้งานมันสูงสุดนั้นหละ หลังจากตอนแรกคิดว่า เขาใส่ไฟไว้เท่านี้เพื่อเอาไว้ให้เราทดสอบอุปกรณ์ตอนซื้อได้ ตอนนี้ได้ข้อมูลใหม่ที่สมเหตุสมผลมากกว่าเดิม

นั่นหมายความว่า ถ้าเราไปซื้อกล้อง  แล้วแบตยังอยู่ที่ 40% แปลว่าของชิ้นนั้นเพิ่งออกจากเตาโรงงานมา แต่ถ้ามันลดไปมากแล้ว แปลว่าของนั้นเก่ามากแล้วเช่นกัน (เพราะอัตตราการคายประจุอยู่ที่ ~20% ต่อปีที่ 25c) แปลว่าปีนึง แบตเตอร์รี่จากโรงงาน 40% จะเหลืออยู่ 40x80/100 = 32% แต่ถ้าอยากเก็บได้นานสุดขั้ว ก็เอาไปแช่ช่องแข็งโลด. (ระวังไอน้ำเกาะละ เพราะมันต้องเก็บไว้ในที่แห้งและเย็น! นี่ก็เป็นผลจากแลบอีกเช่นกัน ว่าำทำไมเราต้องเก็บแบตเตอร์รี่ไว้ในที่แห้งและเย็น)

ประเด็นสำคัญของแบตเตอร์รี่ลิเทียมคือ อย่าใช้จนหมดเกลี้ยง (มันจะชาร์ตไฟไม่เข้าเลย) กับถ้าเหลือน้อยกว่า 35% อายุการชาร์ตจะลดลง

Reference:

1. Battery University [English]
2. Dcomputer จริงๆ DComputer อ้างอิง Reference มาจาก นสพ.ผู้จัดการ แต่หนังสือพิมพ์กลับไม่มี Reference ต้นขั้วมาที่ Site ภาษาอังกฤษ ที่ไปก๊อปรูปกับเนื้อหามา แย่จริงๆ
3. http://www.kyo.pbro.moph.go.th/information/li-ion.htm